Prowadzenie działań

Pracownik łącznikowy jest główną osobą kontaktową dla uczestników, która zapewnia im stałe wsparcie przez cały okres trwania programu AoP. Ma on ogólny ogląd programu, zazwyczaj jest obecny podczas zajęć kulturalno-artystycznych, a uczestnicy powinni się z nim kontaktować telefonicznie, mailowo lub osobiście w określonych godzinach pracy biura.

Pracownik łącznikowy ocenia potrzeby komunikacyjne uczestników w porozumieniu z nimi, np. wysyłając wiadomość przypominającą przed każdą aktywnością.

Podczas zajęć artystycznych pracownik łącznikowy i animatorzy artystyczni wspólnie odpowiadają za stworzenie sprzyjającego środowiska, przestrzegając podstawowych zasad ułatwiania zajęć grupowych

Zdjęcie: Jaroslav Gaszyński

Programy AoP powinny być projektowane tak, aby stworzyć uczestnikom bezpieczną przestrzeń. Chodzi o przestrzeń, w której czują się bezpiecznie i mogą swobodnie dzielić się swoimi opiniami, uczuciami i doświadczeniami, gdzie mogą oderwać się od codziennych trosk i zanurzyć się w kulturze i sztuce.

Poniższe zalecenia mogą pomóc w zapewnieniu bezpiecznej przestrzeni dla uczestników:

●        Przyjmij uczestników ciepło, aby czuli się bezpiecznie i stwórz dobrą atmosferę w grupie.

●        Główną zasadą AoP w regionie Morza Bałtyckiego jest to, że jest to podejście do promowania i wzmacniania zdrowia psychicznego i dobrego samopoczucia, które nie ma charakteru terapeutycznego. Dlatego ważne jest, aby pamiętać, że zajęcia kulturalno-artystyczne w ramach programów AoP nie powinny być projektowane ani stanowić próby rozwiązania problemów stresujących lub traumatycznych.

 ●        Zachęcaj i wchodź w interakcję. Pracownik łącznikowy oraz animatorzy kultury i sztuki powinni zachęcać uczestników i wchodzić z nimi w interakcję na odpowiednim dla nich poziomie. To zachęci ich do otwarcia się we własnym tempie i wzięcia odpowiedzialności za własne samopoczucie podczas zajęć i w grupie. Zachęcaj do otwartej komunikacji między uczestnikami i zapewnij każdemu szansę na zabranie głosu.

●        Skuteczna komunikacja. Używaj jasnego i zwięzłego języka. Chociaż wiele zajęć kulturalno-artystycznych nie wymaga zaawansowanych umiejętności językowych, ważne jest, aby uwzględnić potrzeby uczestników, którzy wciąż uczą się języka ojczystego Twojego kraju. W miarę możliwości udostępniaj informacje o programie w różnych językach.

●        Spójność. W miarę możliwości zaleca się, aby animatorzy kultury i sztuki prowadzili więcej niż jedno ćwiczenie w programie. Dzięki temu uczestnik czuje się komfortowo w towarzystwie animatora. Pozwala to również animatorowi na głębsze zaangażowanie grupy docelowej i jeszcze lepsze dopasowanie ćwiczenia do jej potrzeb i życzeń.

●       Pracownik łącznikowy oraz animatorzy kultury i sztuki powinni być świadomi zagadnień stygmatyzacji i dyskryminacji. Programy AoP oferują przestrzeń wolną od diagnozy. Uczestnicy mogą swobodnie poruszać kwestie związane z diagnozą, ale nie jest to forum do pogłębionych dyskusji. Ponadto wszyscy uczestnicy powinni czuć się mile widzianymi i traktowanymi równo, niezależnie od pochodzenia, niepełnosprawności, płci, wieku i/lub pozycji społecznej. Należy zachować neutralność i bezstronność w swoim podejściu. Należy być świadomym własnych atrybucji i uprzedzeń przed zaangażowaniem się w prowadzenie działań kulturalnych lub artystycznych i unikać przypisywania uczestnikom określonych tożsamości społecznych i związanych z nimi wartości, stylów życia lub doświadczeń. Programy AoP powinny stanowić forum, na którym uczestnicy mogą być sobą, z dala od stygmatyzacji i dyskryminacji.

●        Należy wziąć pod uwagę kwestie dostępności, w tym dostosowanie obiektu do potrzeb osób niepełnosprawnych.

●        Twórz rytuały. Rytuały, definiowane jako powtarzające się elementy, obecne w każdej aktywności, mogą zapewnić strukturę oraz poczucie bezpieczeństwa i przynależności. Może to być rozpoczęcie każdej aktywności od ćwiczenia oddechowego i/lub zamknięcie oczu na chwilę, aby zanurzyć się w chwili obecnej i być gotowym do rozpoczęcia aktywności w zrelaksowanym nastroju.

●        Zaplanuj przerwy. Uwzględnij przerwy w aktywnościach, aby zachować równowagę między aktywnościami a przerwami. Przerwy stwarzają okazję do wymiany myśli i refleksji oraz poznania się nawzajem. Uczestnicy mają również różne potrzeby, na przykład niektórzy mogą mieć trudności z koncentracją przez dłuższy czas. Ważne jest również, aby uczestnicy zostali poinformowani, że w razie potrzeby mogą zrobić sobie dodatkową przerwę w trakcie aktywności.

●        Aktywne i bierne uczestnictwo. Wspieraj uczestników podczas zajęć. Chociaż bierne uczestnictwo jest całkowicie dopuszczalne, delikatnie zachęcaj do aktywnego uczestnictwa, oferując zajęcia, które nie wymagają wcześniejszego doświadczenia w sztuce. Oceń grupę i ustal, czy skorzystają na zajęciach zespołowych, w których uczestnicy mogą dzielić się pomysłami i rozwijać swój wkład.

●        Dobrowolny udział. Uczestnicy powinni wiedzieć, że ich udział w zajęciach jest dobrowolny i mogą zdecydować, że program ostatecznie nie jest dla nich. Jeśli uczestnik chce zrezygnować, ważne jest, aby dać mu do zrozumienia, że nie ma w tym nic złego. Zapytaj uczestnika o powód rezygnacji. Oczywiście należy podjąć próbę znalezienia sposobu na kontynuowanie udziału w programie, na przykład poprzez uczestnictwo w zajęciach raz w tygodniu zamiast dwa razy w tygodniu lub wprowadzenie możliwości przeniesienia się do innego programu, który może być bardziej odpowiedni dla jego/jej potrzeb.

●        Informacja zwrotna i refleksja. Zapewnij uczestnikom możliwość przekazania informacji zwrotnej na temat procesu facylitacji i prowadzonych zajęć. Umożliwiaj uczestnikom dyskusję, aby mogli zastanowić się nad swoją wiedzą i doświadczeniami.

●        Autorefleksja. Jako osoba łącząca lub animator kultury i sztuki, powinieneś nieustannie poddawać się autorefleksji, aby identyfikować i kwestionować swoje atuty w stosunku do uczestników.

Przygotuj ciepłe powitanie dla uczestników oraz określ wytyczne i oczekiwania dotyczące uczestnictwa w programie, np. zachowanie poufności w grupie, komunikację itp. Początkowe działania powinny skupić się na umożliwieniu uczestnikom wzajemnego poznania się.

Zacznij od zajęć artystycznych, które pozwolą uczestnikom na łatwy start, na przykład malowania lub robótek ręcznych. Uczestnicy poczują się swobodnie, pracując we własnym tempie, ale jednocześnie będą mieli możliwość rozmowy. W miarę postępów programu można włączyć bardziej ekspresyjne aktywności, takie jak występy lub śpiew, w których uczestnicy mogą ćwiczyć pewność siebie i swoją obecność w towarzystwie.

Zdjęcie: Gmina Odense 

Pracownik łącznikowy wraz z animatorem kultury i sztuki powinni dążyć do znalezienia równowagi między wrażliwością a zapewnieniem bezpiecznej przestrzeni bez przeszkód, a jednocześnie zapewnić uczestnikom możliwość rozwijania swojej kreatywności i osobistego rozwoju podczas zajęć.

W połowie programu koordynator, pracując indywidualnie lub grupowo, zachęca uczestników do zastanowienia się, w jaki sposób doświadczenia zdobyte w trakcie zajęć artystycznych można wykorzystać w życiu codziennym po zakończeniu programu AoP.

Należy również zadbać o możliwość spotkań uczestników po zakończeniu programu AoP, tak aby pracownik łącznikowy miał wystarczająco dużo czasu na skontaktowanie się z odpowiednimi podmiotami i zorganizowanie możliwości w oparciu o przyszłe potrzeby i życzenia uczestników dotyczące dalszego angażowania się w kulturę, sztukę i działalność społeczną po zakończeniu programu AoP.

Na ostatnim spotkaniu programu AoP ważne jest, aby uczestnicy poświęcili czas na podsumowanie wspólnie spędzonego czasu oraz na refleksję nad różnymi działaniami, doświadczeniami grupowymi i rozwojem osobistym.

Niektóre działania kulturalne i artystyczne, takie jak muzyka, literatura, sztuka czy spektakl teatralny, mogą wywoływać emocje. Emocje te mogą przybierać różne formy, od smutku, przez łzy, po całkowite przytłoczenie emocjami.

Najważniejsze jest, aby dana osoba (lub osoby) miała przestrzeń do wyrażania tych emocji. Pracownik łącznikowy powinien być obecny i wspierać daną osobę. Proste pytanie „Czy wszystko w porządku?” często wystarczy, aby dana osoba poczuła się bezpiecznie i mogła się wyrazić. Ważne jest, aby słuchać i zapewniać daną osobę, że dawanie upustu emocjom, gdy się pojawią, jest w porządku i zdrowe. To forma uwolnienia.

Rolą pracownika łącznikowego jest zaopiekowanie się uczestnikiem, który jest emocjonalnie przytłoczony, podczas gdy animator kultury i sztuki nadal kieruje pozostałymi uczestnikami aktywności artystycznej.

W sytuacjach, w których łącznik jest nieobecny, jako animator kultury i sztuki, ważne jest, aby być przygotowanym do radzenia sobie z sytuacjami, które mogą się pojawić. Należy pamiętać, że takie sytuacje nie występują tylko w programach AoP, dlatego większość animatorów kultury i sztuki ma już strategie radzenia sobie z takimi sytuacjami.

Ważne jest, aby animatorzy kultury i sztuki dawali do zrozumienia, że czują się komfortowo i pewnie w radzeniu sobie z sytuacjami emocjonalnymi, jeśli takie się pojawią. W przeciwnym razie należy omówić z koordynatorem, czy potrzebujesz przygotowania i wyposażenia na takie sytuacje, jeśli koordynator nie będzie obecny podczas zajęć.

Zarówno jako animatorzy kultury i sztuki, jak i łącznicy, ważne jest, abyście znali swoje możliwości, kompetencje i obowiązki w kontaktach z osobami z problemami zdrowia psychicznego. W przypadku gdy zarówno Ty, jak i łącznik czujecie, że sytuacja przekracza Wasze możliwości, niezwykle ważne jest, abyście wiedzieli, z kim się skontaktować w takiej sytuacji.

Jeśli jako animator kultury i sztuki masz obawy dotyczące zdrowia psychicznego i dobrego samopoczucia uczestnika, powinieneś zawsze skontaktować się z odpowiednim specjalistą medycznym, pozostać przy uczestniku i pomóc mu uzyskać potrzebną pomoc i wsparcie.