Sztuka na receptę w regionie Morza Bałtyckiego

• Sztuka na receptę w regionie Morza Bałtyckiego to Program międzysektorowy realizowany przez lokalne i regionalne władze publiczne. Jest on realizowany poprzez interdyscyplinarną współpracę na szczeblu lokalnym lub regionalnym, z udziałem odpowiednich sektorów, takich jak sektor kultury, zdrowia i sektor socjalny.

• Podstawą interwencji są naukowo udowodnione pozytywne efekty wpływu sztuki na zdrowie psychiczne i dobre samopoczucie, a ich oddziaływanie jest dobrze udokumentowane.
• Program nie ma charakteru terapeutycznego, chociaż samo uczestnictwo w sztuce i zanurzenie się w niej może mieć działanie terapeutyczne.
• Grupą docelową programu są osoby z łagodnymi lub umiarkowanymi problemami ze zdrowiem psychicznym, takimi jak stres, lęk lub depresja, lub osoby, u których istnieje ryzyko wystąpienia problemów ze zdrowiem psychicznym, na przykład z powodu samotności.
• Program składa się z różnych kategorii artystycznych (od 3 do 5), co oznacza, że uczestnicy w trakcie programu będą mieli do czynienia z różnymi gatunkami artystycznymi.
• Jeden cykl programu trwa 8-12 tygodni i oferuje zajęcia raz lub dwa razy w tygodniu. Zalecamy minimum 8 tygodni, ponieważ daje to solidne podstawy do budowania zaangażowania społecznego i poczucia przynależności. 8-tygodniowy program może również umożliwić udział większej liczby osób w ciągu roku niż 12-tygodniowy, w zależności od programu rocznego.
• Działania artystyczne i kulturalne są prowadzone w sposób ułatwiający uczestnictwo i odbywają się w grupie.
• Koncepcja programu ma na celu stworzenie „przestrzeni wolnej od diagnozy”, w której można podejść do każdego człowieka takim, jakim jest, a nie skupiać się na jego wyzwaniach. Osiąga się to poprzez stworzenie środowiska wolnego od ocen, w którym uczestnicy czują się bezpiecznie, wyrażając siebie poprzez sztukę, a także możliwe jest zaspokojenie ich indywidualnych potrzeb i celów.
• Dołączenie do programu AoP powinno być w miarę możliwości bezpłatne lub oferowane uczestnikom za bardzo niską cenę, aby zapewnić szeroką dostępność.
• Jest to program społecznościowy oferowany przez lokalne i regionalne władze publiczne lub organizacje pozarządowe. Jest on współfinansowany i wdrażany w ramach interdyscyplinarnej współpracy gmin i regionów między odpowiednimi sektorami, takimi jak kultura, służba zdrowia, edukacja i sektor socjalny.
• Choć dowody naukowe wskazują, że sztuka może mieć pozytywny wpływ na zdrowie i samopoczucie, nie można interpretować tych ustaleń jako sugestii, że sztuka zastępuje lub jest równoważna profesjonalnej terapii lub leczeniu medycznemu.
• AoP to nie tylko kurs artystyczny. Chociaż głównym celem programu AoP nie jest koniecznie nauczenie grupy docelowej opanowania lub osiągnięcia doskonałości w różnych gatunkach sztuki, to jednak zapewnia on uczestnikom możliwość rozwijania nowych umiejętności. Głównym celem programu AoP jest umożliwienie uczestnikom czerpania korzyści z pozytywnych efektów zdrowotnych i społecznych, jakie niosą ze sobą zajęcia kreatywne. Dlatego też treści i oczekiwane rezultaty zajęć AoP mogą znacząco różnić się od tych, jakie oferują zajęcia plastyczne lub muzyczne otwarte dla wszystkich.
• Opiera się na dobrowolnym udziale i niekoniecznie stanowi część ścieżki zdrowia lub rozwoju społecznego uczestników. Jako program nieterapeutyczny, nie musi obejmować korespondencji dotyczącej zaangażowania uczestników, postępów w leczeniu ani innych raportów, kierowanych do odpowiednich placówek, takich jak opieka zdrowotna lub opieka społeczna.
• AoP nie jest częścią branży wellness, lecz interwencją społeczną mającą na celu promowanie zdrowia psychicznego i dobrego samopoczucia poprzez sztukę i zaangażowanie społeczne.
• Wszyscy profesjonaliści zaangażowani w program, w tym pracownicy łącznikowi oraz animatorzy kultury i sztuki, otrzymują uczciwe wynagrodzenie. Ma to na celu zapewnienie wysokiego poziomu profesjonalizmu zajęć, a jednocześnie docenienie wartości, jaką wnoszą. Szczególnie ważne jest, aby animatorzy kultury i sztuki otrzymywali godziwe wynagrodzenie.

Przedstawiając koncepcję AoP potencjalnym interesariuszom i uczestnikom, ważne jest użycie takich terminów, jak: zapobieganie, bezpieczna przestrzeń, dobre samopoczucie, więzi społeczne, kreatywność, a unikanie takich określeń, jak: terapia, uzdrawianie, zajęcia artystyczne i dobre samopoczucie.

Instytucje kierujące  do programu obejmują nie tylko świadczeniodawców podstawowej opieki zdrowotnej, takich jak lekarze czy personel kliniczny. Mogą w nie być zaangażowani pracownicy socjalni i inne służby publiczne, a osoby chętne do udziału mogą również skorzystać z opcji samodzielnego zgłoszenia. W ten sposób dążymy do rozszerzenia dostępu do programu AoP na osoby z problemami zdrowia psychicznego lub zagrożone rozwojem takich schorzeń, jak stres, lęk czy depresja.

Kwalifikacja uczestników do programu jest gwarantowana poprzez profesjonalną ocenę dokonywaną przez kanały poleceń i pracownika ds. kontaktów.

W programie AoP Regionu Morza Bałtyckiego pracownik łącznikowy odgrywa kluczową rolę w zarządzaniu programem i udzielaniu wsparcia uczestnikom.

Termin „link worker – pracownik łącznikowy” jest często opisywany jako osoba, która łączy ludzi z usługami społecznościowymi, w zależności od ich potrzeb. W wielu usługach społecznych, pracownicy łącznikowi wspólnie z daną osobą przeprowadzają ocenę jej stanu zdrowia, potrzeb społecznych i ekonomicznych, życzeń i celów na przyszłość. Następnie pracownik łącznikowy i dana osoba opracowują plan działania w oparciu o te potrzeby i mogą pomóc jej w osiągnięciu jej przyszłych celów. Pracownik łącznikowy następnie łączy daną osobę z zasobami społecznościowymi i/lub programami grupowymi.

W programie AoP Regionu Morza Bałtyckiego funkcją koordynatora jest łączenie uczestników z lokalnymi działaniami kulturalnymi. Koordynator w regionie Morza Bałtyckiego jest osobą kontaktową dla wszystkich uczestników programu AoP. Po skierowaniu uczestnika przez instytucje polecające, jego zadaniem jest ocena, czy program AoP jest odpowiedni dla każdego z nich. Koordynator jest obecny, aby wspierać dobre samopoczucie uczestników podczas 8-12-tygodniowego programu AoP i zazwyczaj uczestniczy w działaniach programu wraz z uczestnikami, aby wspierać ich oraz animatorów kultury i sztuki w jak najlepszy możliwy sposób.

Bardziej szczegółowa wiedza i praktyczne doświadczenie w zakresie roli pracowników łącznikowych są omówione w tematach Ramy organizacyjne i Opracowywanie programu AoP .

Program AoP może być przeznaczony dla różnych grup docelowych o różnym pochodzeniu, doświadczeniach, potrzebach i preferencjach. Koncepcja programu AoP dla Morza Bałtyckiego koncentruje się na osobach z łagodnymi lub umiarkowanymi problemami ze zdrowiem psychicznym, takimi jak stres, lęk czy depresja, lub na osobach zagrożonych rozwojem problemów ze zdrowiem psychicznym, na przykład z powodu samotności, żałoby, choroby itp.

Grupa docelowa koncepcji programu AoP w regionie Morza Bałtyckiego może obejmować:

• osoby starsze, u których może wystąpić poczucie samotności, lęku i/lub depresji w związku ze starzeniem się lub utratą bliskich relacji.
• młodzi ludzie, którzy mogą czuć się samotni lub zestresowani problemami ze zdrowiem psychicznym związanymi ze szkołą lub pracą/karierą.
• osoby dorosłe, które mają trudności z pogodzeniem pracy i życia rodzinnego, a także osoby, które przeżyły kryzys życiowy, na przykład żałobę, rozwód lub chorobę.

Głównym oczekiwanym rezultatem dla uczestników programu AoP jest poprawa zdrowia psychicznego i samopoczucia. Oczekujemy, że program AoP przyniesie uczestnikom następujące korzyści:

• Zwiększenie poczucia własnej wartości, pewności siebie, poczucia kontroli i sprawczości.
• Redukcja lęku, depresji i stresu.
• Wzmacnianie motywacji, sensu życia, nadziei i optymizmu.
• Zwiększenie towarzyskości w celu zmniejszenia uczucia osamotnienia i zwiększenia poczucia przynależności do szerszej społeczności.
• Stworzenie możliwości twórczej aktywności w bezpiecznej i wspierającej przestrzeni, dając jednostkom możliwość zarządzania/kontrolowania swoich potrzeb emocjonalnych i poprawy jakości życia. Osiąga się to między innymi poprzez stworzenie „przestrzeni wolnej od diagnozy”, w której można podejść do osób takimi, jakimi są, a nie skupiać się na rodzaju diagnozy, na którą mogą być narażone, ani na schorzeniach, na które mogą być narażone.
• Tworzenie środowiska wolnego od osądów, w którym jednostki czują się bezpiecznie, wyrażając siebie i w którym ich wyjątkowe potrzeby i cele mogą być uwzględniane.
• Zwiększenie potencjału twórczego uczestników, co otwiera możliwości rozwijania wyobraźni, wyrażania estetyki i emocji, co prowadzi do redukcji stresu, poprawy samooceny oraz zacieśnienia więzi i relacji społecznych.

Stałe programy AoP w regionie lub gminie przynoszą korzyści większej liczbie obywateli, wywierając tym samym większy wpływ na społeczeństwo. Poprawa zdrowia psychicznego, zwiększenie interakcji społecznych i ogólny wzrost dobrostanu psychicznego i społecznego mogą zmniejszyć obciążenie gminnych i regionalnych służb opieki zdrowotnej, np. poprzez zmniejszenie liczby wizyt u lekarzy rodzinnych.